گروه آموزشی فلسفه ومنطق شهرستان خواف

نمونه سوالات : با پاسخ مربوطه

1- تعیین کنید کدام عبارت صحیح و کدام یک غلط می باشد ؟ الف : تفکر مهمترین فعالیت روح انسان است و منطق قواعد حاکم بر دنیای تفکر اوست 0 ( صحیح) ب : هدف منطق آن است که اندیشیدن یعنی تعریف کردن و استدلال کردن را نشان دهد 0 (غلط) ج : مفاهیم جزئی قابل استفاده در تعریف نیستند و ذهن انسان به طور طبیعی این قاعده را رعایت می کند 0 ( صحیح) د : مفاهیم ذاتی که به بیش از یک ذات اختصاص دارد و مشترک میان چند ذات است نوع نام دارد 0 (غلط) و : ماده ی استدلال ،محتوایی است که در جملات قرار می گیرند 0 ( صحیح)

ه- اگر به جای تعریف یک مفهوم ، آن مفهوم را شرح دهند در منطق به آن شرح اسم گویند 0 ( صحیح) ز- قضیه ی محصوره ، قضیه ای است که موضوع آن شخص یا چیز معینی نباشد و شامل افراد و چیز های متعددی بشود 0 ( صحیح) ل - هر گاه جای موضوع و محمول را عوض کرده و کیف قضیه را ثابت نگه دارید ،عکس نقیض به دست می آید 0 (غلط) ۲- جاهای خالی را با عبارت مناسب کامل کنید. الف- برهان ،آن استدلالی است که از .......مقدمات یقینی........استفاده می کند. ب- ملاک پذیرفتن یا رد کردن یک نظر یا یک علم و عقیده ،..درست.......یا... غلط......بودن است نه جدید و قدیم. ج: لفظی که در هر دو مقدمه ذکر می شود ، اما در نتیجه حذف می گردد ...... حدوسط ........ نام دارد0 د- در قیاس اگر کسی مقدمات را قبول کند و نتیجه را نپذیرد دچار ....تناقض.....می شود.

3- هر یک از موارد سمت راست با کدام یک از نسبت های چهار گانه در سمت چپ تناسب دارد؟

1-مسلمان و معلم : عام و خاص من وجه الف-تساوی

2- حیوان و گربه : عام و خاص مطلق ب- تباین

3- مثلث و مربع : تباین ج-عام و خاص مطلق

د- عام و خاص من وجه

به سوالات زیر پاسخ کوتاه دهید:

4- مقصود از نطق چیست؟ مقصود از نطق سخن گفتن نیست بلکه تفکر و تعقل است که در سخن گفتن تجلی می کند و خود را نشان می دهد 0

5- اگر در تعریف (مربع) بگوییم : ( شکلی است دارای چهار ضلع مساوی ) کدام شرط از شرایط تعریف رعایت نشده است؟ مانع اغیار نیست و شامل لوزی هم می شود0

6- از مفاهیم ذیل تصورات کلی را مشخص کنید. خلیج فارس- معلم معلم تصور کلی است0

7- هر یک از موارد ذیل مصداق کدام یک از کلی های پنج گانه ( نوع – جنس – فصل – عرض خاص – عرض عام ) می باشد؟

الف: شکل برای مربع : جنس ب: خندیدن برای انسان : عرض خاص

8- کدام یک از تعاریف ذیل ،کاملترین تعریف برای (حیوان) است؟

الف- جسم نامی حساس ( صحیح) ب- جوهر حساس ج- جسم نامی چهار پا

9- نوع جمله ی زیر را مشخص کنید. (خبری صادق – خبری کاذب – انشایی)

آیا تکالیف خود را خوب انجام داده اید؟ انشایی

10- نوع قضیه ی شرطی منفصل را مشخص کنید 0

الف : برای پیدایش شب و روز ، زمین یا خورشید حرکت می کنند 0 مانعه الرفع

ب : مفهوم یا جزئی است یا کلی 0 منفصله حقیقیه

11- عکس مستوی ، تضاد ، و نقیض قضیه ی" هر فلزی رسانا است " را بنویسید ؟

عکس مستوی : بعضی از رساناها فلز هستند 0

تضاد : هیچ فلزی رسانا نیست 0

نقیض : بعضی از فلزها رسانا نیستند 0

12- نوع استدلال ذیل را مشخص کنید 0

هر کلاغی سیاه است ، زیرا تا به حال ندیده ام و نشنیده ام که کلاغی به رنگ دیگر باشد 0 استقراء ناقص

13- اولا تعیین کنید قیاس اقترانی ذیل شکل چندم است ؟ ثانیا اگر منتج است نتیجه و اگر عقیم است دلیل آن چیست ؟

هر مثلث متساوی الاضلاع متساوی الزاویه است و هیچ مثلث قائمه ای متساوی الزاویه نیست 0

شکل دوم – بله منتج است – هیچ مثلث متساوی الاضلاعی قائمه نیست 0

14- ضرب منتج ذیل از شکل سوم را به کمک برهان خلف اثبات کنید 0

بعضی ب الف است و هیچ ب ج نیست = بعضی الف ج نیست 0

3) هر الف ج است (نقیض نتیجه) را کبرای قیاس قرار می دهیم و بعضی ب الف است را صغرا ، 4) بعضی ب ج است (قیاس شکل اول 3و1) و این قضیه نقیض کبرای قیاس است و می دانیم که کبرای قیاس صحیح است پس نقیض آن نادرست است و این نتیجه ی فرض یعنی( هر الف ج است ) می باشد 0 پس چون نقیض نتیجه نادرست است نتیجه صحیح می باشد 0

15- ماده ی قضایای زیر از چه راهی به دست می آید ؟

الف : برف سفید است0 محسوسات ب : احترام به بزرگ تر واجب است 0 مشهورات ج : نور ماه از نور آفتاب است 0 حدسیات

به سوالات زیر پاسخ تشریحی بدهید :

16- استدلال ذیل از کدام صنعت منطق است ؟ توضیح دهید ؟

اگر علی درس بخواند قبول می شود و علی قبول شده است ، پس درس خوانده است 0

مغالطه ، قیاس شرط متصل است که وضع تالی شده و در این قیاس وضع تالی منتج نیست و عقیم است پس مغالطه ی وضع تالی در استدلال وجود دارد 0

17- استقراء را با ذکر مثال تعریف کنید ؟ استقراء استدلالی است که در آن ذهن انسان از جزئی به کلی سیر می کند 0 مثال : هر کلاغی سیاه است ، زیرا تا به حال ندیده ام و نشنیده ام که کلاغی به رنگ دیگر باشد0

18- قیاس اقترانی حملی را با ذکر مثال تعریف کنید ؟ " قیاس اقترانی حملی " دارای دو مقدمه ی حملی است 0 مثال : مثلث شکل هندسی است ، هر شکل هندسی کمیتی دو بعدی است ، پس مثلث کمیتی دو بعدی است 0

نمونه سوال امتحان معرفی منطق جدیدالتالیف سال سوم متوسطه رشته انسانی:

1- تعیین کنید کدام عبارت صحیح و کدام یک غلط می باشد 0

الف : اگر ارسطوئیان گفته اند که انسان حیوان ناطق است ، خواسته اند جایگاه رفیع او را نشان دهند 0 ( غلط)

ب : علم منطق دو کارکرد اصلی ذهن یعنی تعریف و استدلال را تشریح می کند 0 ( صحیح )

ج : مفهوم کلی آن است که قابلیت صدق بر افراد متعدد دارد 0( صحیح )

د : مفهومی را که از جنس و فصل تشکیل شده ، نوع می گویند 0( صحیح )

ه : همه ی مفاهیم قابل تعریف هستند و برای آنها تعریف واقعی و منطقی قابل فرض است 0( غلط)

و : شکل و چگونگی قرار گرفتن جملات کنار یکدیگر را صورت استدلال می نامند 0( صحیح )

ز : قضیه ای است که در آن درست بودن دو طرف قضیه محال ولی غلط بودن آن دو ممکن است ، منفصل حقیقی نام دارد 0( غلط)

ح : برای بدست آوردن نقیض قضیه ی شخصیه علاوه بر تغییر نسبت ، کمیت آن نیز تغییر می کند 0( غلط)

2- جاهای خالی را با عبارات مناسب پر کنید 0

الف – به سخن یا نوشته ی .... خیال انگیز ........ که باعث تاثر روحی در مخاطب شود ، شعر گویند 0

ب : ........قیاس......... مهم ترین ابزار منطق دانسته شده و ..... قوی ترین ....... حالت آن شکل اول است 0

ج : موضوع و محمول نتیجه ..... اجزای ........ نتیجه می باشند 0

د : استدلال عبارت است از ترکیب ......قانونمند .......... قضایای معلوم برای رسیدن به حکم 0

3- هر یک از موارد سمت راست با کدام یک از نسبت های چهارگانه در سمت چپ تناسب دارد ؟

1) ماشین و اتومبیل ( عام و خاص مطلق ) الف – تساوی

2) کوه طلا و کوه نقره ( تباین) ب – تباین

3) لباس و سفید ( عام و خاص من وجه ) ج - عام و خاص مطلق

د - عام و خاص من وجه

به سوالات زیر پاسخ کوتاه بدهید 0

4- علم منطق توسط چه کسی تدوین شد ؟ ارسطو

5- اگر در تعریف انسان بگوییم « حیوان راست قامت » کدام شرط از شرایط تعریف رعایت نشده است ؟ جامع افراد و مانع اغیار نیست ، شامل بچه و پیر نمی شود و از طرف دیگر گوریل را وارد تعریف می کند 0

6- از میان مفاهیم ذیل ، تصور جزئی را مشخص نمایید 0 کتاب – تهران تهران جزئی است0

7- هر یک از موارد ذیل ، مصداق کدام یک از کلی های پنج گانه ( نوع- جنس- فصل- عرض خاص- عرض عام ) می باشد 0

الف : درخت برای چنار ( جنس ) ب : آرزو داشتن برای انسان ( عرض خاص )

8- نوع تعریف زیر را مشخص کنید 0 انسان = جسم ضاحک ( رسم ناقص )

9- نوع جمله ی زیر را مشخص کنید 0 ( خبری صادق – خبری کاذب – انشایی )

« جزء از کل بزرگ تر است » ( قضیه ی خبری کاذب )

10- نوع قضیه ی شرطی منفصل را مشخص کنید 0

الف : علی یا دانشجو است و یا وارد دانشگاه نشده است 0 منفصل حقیقیه

ب : هر قضیه ی حملی یا موجبه است یا سالبه 0 منفصل حقیقیه

11- عکس مستوی ، نقیض و تضاد قضیه ی" بعضی از اروپائیان مسلمانند " را بنویسید ؟

عکس مستوی : بعضی از مسلمانان اروپایی هستند 0

نقیض : هیچ اروپایی مسلمان نیست 0

تضاد : قضایای جزئیه تضاد ندارند 0

12- نوع استدلال ذیل را مشخص کنید 0

دانشمندان با بررسی مدار حرکت سیارات منظومه ی شمسی متوجه شده اند همه ی این مدارها بیضی است 0 استقراء

13- اولا تعیین کنید قیاس اقترانی ذیل شکل چندم است ؟ ثانیا اگر منتج است نتیجه و اگر عقیم است دلیل آن چیست ؟ بعضی انسانها خداجو هستند – هر خداجویی سعادتمند است 0

شکل اول – منتج – بعضی انسانها سعادتمند هستند 0

14- ضرب منتج ذیل از شکل سوم را به کمک برهان خلف اثبات کنید 0

هر ب الف است و بعضی ب ج است = بعضی الف ج است 0

3) هیچ الف ج نیست (نقیض نتیجه) را کبرای قیاس قرار می دهیم و هر ب الف است را صغرا ، 4) هیچ ب ج نیست (قیاس شکل اول 3و1) و این قضیه نقیض کبرای قیاس است و می دانیم که کبرای قیاس صحیح است پس نقیض آن نادرست است و این نتیجه ی فرض غلط یعنی( هیچ الف ج نیست ) می باشد 0 پس چون نقیض نتیجه نادرست است نتیجه بعضی الف ج است صحیح می باشد 0

15- ماده ی قضایای زیر از چه راهی به دست می آید ؟

الف – حضرت علی (ع) قهرمان جنگ خیبر است 0 متواترات

ب – آب در 100 درجه می جوشد 0 تجربیات

ج - علی خسته شده است 0محسوسات

به سوالات زیر پاسخ تشریحی بدهید 0

16- مغالطه را با ذکر مثال تعریف کنید ؟ مغالطه استفاده از شکل ظاهری استدلال و مخفی کردن صورت یا ماده ی غلط آن استدلال به منظور مخدوش کردن ذهن مخاطب است 0 مثال : جیوه فلز است – هر فلزی جامد است = پس جیوه جامد است 0

17- تمثیل را تعریف کنید ؟ استدلالی است که در آن حکم یک موضوع جزئی به موضوع جزئی دیگر به دلیل مشابهت آن دو با یکدیگر سرایت داده می شود 0

18- قیاس اقترانی شرطی را تعریف کنید ؟ « قیاس اقترانی شرطی » از دو مقدمه ی شرطی یا از یک مقدمه ی شرطی و یک مقدمه ی حملی تشکیل می شود 0

گروه آموزشی فلسفه ومنطق شهرستان خواف - عبدالرئوف باهنررودی